سیلندرهای یکطرفه (جکهای یکطرفه)

سیلندر (جک) یکطرفه

شکل 1

در سیلندر یک طرفه (جک یکطرفه)، هوای فشرده از یک سطح پیستون وارد می شود و از سوی دیگر هوای فشرده به اتمسفر تخلیه می گردد. سیلندر یک طرفه (جک یکطرفه)، فقط در یک جهت نیرو را منتقل می کند و در جهت دیگر، توسط نیروی فنر باعث برگشت سیلندر (جک) می شود. بنابراین، هیچ یک از تجهیزات سنگین کنترلی را که لازم است در کورس برگشت پیستون حرکت داده شودند، نباید به آنها وصل کرد (شکل 1).

سیلندرهای یکطرفه (جکهای یکطرفه) می توانند از آلیاژهای آلومینیم ریختگی ساخته شوند که در آنها درپوش با بدنه ی سیلندر (جک) یک پارچه می شود. فنرداخل برگردان دسته به گونه ای طراحی شده که پیستون را با نیروی کافی و سرعت مناسب به وضعیت بی بار برگرداند. معمولا نیروی فنر حدود 10 تا 19 درصد نیروی رانش قابل حصول پیستون در هنگامی است که فشار 6 بار پشت پیستون باشد. طول سیلندرهای هوایی یکطرفه به وسیله فنر برگردان محدود میشود و معمولا کورس آنها از 100 میلیمتر تجاوز نمی کند، اما سیلندرهای یک طرفه (جکهای یکطرفه) عملا از لحاظ مصرف هوا بسیار مقرون به صرفه هستند.

سیلندرهای دوطرفه (جکهای دوطرفه)

سیلندرهای هوایی دوطرفه (جکهای دوطرفه) همیشه از نوع پیستونی بوده و دارای دهانه های ورودی هوای فشرده در دو طرف پیستون می باشند. سیلندرهای دوطرفه (جکهای دوطرفه) می توانند در هر دو جهت کورس پیستون حرکت عملیاتی انجام دهند (شکل 2).

سیلندر (جک) دو طرفه

شکل 2

هرچند سازندگان سیلندرهای پنوماتیک (جکهای پنوماتیک) استانداردهای مخصوص به خود دارند، ولی ابعاد سیلندرهای (جکهای) استاندارد ساخت سازندگان مختلف، بسیار به هم نزدیک و یا کاملا مشابه هستند.

اندازه یک سیلندر پنوماتیک (جک پنوماتیک) در واقع قطر پیستون آن است. در نخستین ستون جدول زیر قطرهای استاندارد سیلندرهای پنوماتیک (جکهای پنوماتیک) فهرست شده است. این محاسبه بر اساس فشار هوای 6 بار به انجام رسیده است، به ستون دوم همین جدول نگاه کنید.

ابعاد و کورس سیلندرهای (جکهای) پنوماتیک استاندارد
حداقل و حداکثر کورس (mm) کورس استاندارد (mm) نیرو در فشار 6 bar (kgf) قطر پیستون b (mm)
80-10 80,40,25,10 1.2 6
200-10 200,140,80,40,25,10 6 12
400-10 300,200,140,80,40,25,10 12 16
500-10 300,200,140,70 24 25
2000-10 300,200,140,80,40 52 35
2000-10 300,200,140,70 72 40
200-10 300,200,140,70 106 50
200-10 300,200,140,70 208 70
2000-10 300,200,140,70 424 100
2000-10 300,200,140,70 832 140
1100-10 300,200,140,70 1700 200
1100-10 300,200,140,70 2600 250

کورس حرکت پیستون نیز در میان سازندگان مختلف به صورت استاندارد درآمده است، به ستون سوم جدول نگاه کنید. بنابراین میتوان سیلندرهای (جکهای) با قطر مشابه و کورس متفاوت تهیه کرد. البته، سازندگان این تجهیزات می توانند سیلندر با هر کورس دلخواهی را در محدوده ی حداقل و حداکثر کورس، طبق سفارش مشتری تولید کنند، ستون چهارم جدول.

حداکثر کورس در یک سیلندر (جک) دو طرفه محدود است زیرا، افزایش بیش از حد کورس به مصرف غیر اقتصادی هوای فشرده در سیلندرهای (جکهای) بزرگ منجر میشود. همچنین در سیلندرهای (جکهای) کوچک با کورس بسیار دراز، ممکن است بار وارد بر میله ی پیستون باعث انحراف آن و آسیب رسیدن به بوش راهنمای میله ی پیستون گردد. در این مورد باید حداکثر مجاز طول میله ی پیستون را برای جلوگیری از کمانش، مورد رویکرد قرار داد.

ضربه گیری در سیلندرهای (جکهای) دوطرفه هنگامی لازم است که خود سیلندر باید حرکت جرم های سنگین را به تاخیر اندازد. این کار فقط در وضعیتهای انتهای کورس پیستون انجام پذیر است. درتمام بخشهای بینابینی، باید از یک وسیله ی ضربه گیری جداگانه که در خارج سیلندر نصب شده، استفاده کرد (شکل 3).

سیلندر (جک) دو طرفه با ضربه گیر قابل تنظیم

شکل 3

با افزودن این خاصیت استهلاکی راه فرار هوا، پیش از تمام شدن کورس پیستون توسط ضربه گیر، بسته میشود و چون هوای حبس شده نمی تواند فرار کند، بر حسب میزان تنظیم شیر دریچه بند، به آرامی متراکم میگردد. در برگشت پیستون، هوا آزادانه وارد سیلندر میشود و کورس پیستون در جهت عکس با تمام نیرو و سرعت انجام میگردد.

منبع: اصول پنوماتیک و کاربرد آن آقایان حجتی و امینی

بیشتر بدانیم